Power Bank กับ มอก.สิ่งที่ผู้ซื้อและองค์กรไม่ควรมองข้าม

Power Bank หรือแบตเตอรี่สำรองไฟฟ้า เป็นหนึ่งในสินค้าอิเล็กทรอนิกส์ที่ได้รับความนิยมอย่างมาก ทั้งสำหรับการใช้งานทั่วไปและการนำมาใช้เป็น ของพรีเมี่ยมสำหรับองค์กร

แต่สิ่งที่หลายคนอาจไม่ทราบคือ Power Bank ไม่ได้เป็นเพียงสินค้าทั่วไปที่สามารถสั่งซื้อจากต่างประเทศแล้วนำเข้ามาจำหน่ายได้โดยไม่ต้องตรวจสอบข้อกำหนดทางกฎหมาย

ในประเทศไทย Power Bank ที่อยู่ในขอบข่ายของมาตรฐาน มีข้อกำหนดด้าน มาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม (มอก.) และมาตรฐานดังกล่าวเป็น มาตรฐานบังคับ

ดังนั้น สำหรับผู้ประกอบการ ผู้นำเข้า ฝ่ายจัดซื้อ และองค์กรที่ต้องการสั่งซื้อ Power Bank จำนวนมาก เรื่อง มอก. จึงเป็นสิ่งที่ควรตรวจสอบ ตั้งแต่ก่อนสั่งผลิต ไม่ใช่รอให้สินค้ามาถึงประเทศไทยแล้วจึงค่อยตรวจสอบ

มอก. คืออะไร?

มอก. หรือ มาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม เป็นข้อกำหนดด้านคุณภาพ ความปลอดภัย และคุณลักษณะของผลิตภัณฑ์ที่จัดทำโดยสำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม หรือ สมอ.

มาตรฐาน มอก. แบ่งได้ในภาพรวมเป็น 2 ลักษณะสำคัญ คือ

1. มาตรฐานทั่วไป

เป็นมาตรฐานที่ผู้ผลิตหรือผู้ประกอบการสามารถขอรับรองได้ตามความสมัครใจ เพื่อแสดงว่าสินค้าเป็นไปตามมาตรฐานที่กำหนด

2. มาตรฐานบังคับ

เป็นมาตรฐานที่กฎหมายกำหนดให้ผลิตภัณฑ์ประเภทนั้นต้องเป็นไปตามมาตรฐาน

ผู้ผลิตหรือผู้นำเข้าจึงไม่สามารถพิจารณาเพียงว่า ต้องการขอ มอก. หรือไม่ แต่ต้องตรวจสอบก่อนว่า สินค้านั้นอยู่ภายใต้มาตรฐานบังคับหรือไม่

สำหรับ Power Bank ประเด็นนี้มีความสำคัญอย่างมาก

Power Bank ใช้ มอก. อะไร?

มาตรฐานที่เกี่ยวข้องกับ Power Bank คือ

มอก. 2879-2560
แบตเตอรี่สำรองไฟฟ้าสำหรับการใช้งานแบบพกพา ? คุณลักษณะที่ต้องการด้านความปลอดภัย

ชื่อภาษาอังกฤษคือ

TIS 2879-2560
Portable Power Bank ? Safety Requirements

ฐานข้อมูลของสำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมระบุ มอก. 2879-2560 เป็นมาตรฐานบังคับ ไม่ใช่มาตรฐานทั่วไป?

มอก. 2879 เริ่มบังคับใช้เมื่อไหร่?

ประเด็นนี้เป็นเรื่องที่ผู้ซื้อและผู้นำเข้าควรทราบ เพราะมาตรฐานไม่ได้เพิ่งเกิดขึ้นในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา

สำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมระบุว่า

มอก. 2879-2560 มีผลใช้บังคับตั้งแต่วันที่ 16 พฤศจิกายน 2563

นั่นหมายความว่า การจัดซื้อหรือนำเข้า Power Bank ที่อยู่ในขอบข่ายของมาตรฐานบังคับในประเทศไทย ไม่ควรมองเรื่อง มอก. เป็นเพียงข้อกำหนดใหม่หรือเรื่องที่สามารถละเว้นได้

ทำไม Power Bank จึงต้องมีมาตรฐานบังคับ?

เหตุผลสำคัญมาจากลักษณะของผลิตภัณฑ์

Power Bank เป็นอุปกรณ์จัดเก็บพลังงานที่มีแบตเตอรี่และวงจรสำหรับการอัดประจุไฟฟ้า จึงมีความเกี่ยวข้องกับความปลอดภัยโดยตรง

หากผลิตภัณฑ์มีปัญหา อาจเกิดความเสี่ยง เช่น

• การลัดวงจร

• การชาร์จไฟผิดปกติ

• อุณหภูมิสูงผิดปกติ

• การคายประจุผิดปกติ

• ความเสียหายของแบตเตอรี่

• ความเสี่ยงจากการใช้งานที่ไม่เหมาะสม

ดังนั้น มอก. 2879 จึงมุ่งเน้นเรื่อง คุณลักษณะด้านความปลอดภัยของ Power Bank โดยเฉพาะ

มาตรฐานของ สมอ. ระบุขอบข่ายครอบคลุมแบตเตอรี่สำรองไฟฟ้าสำหรับการใช้งานแบบพกพา ซึ่งเป็นอุปกรณ์จัดเก็บพลังงานที่มีแบตเตอรี่ทุติยภูมิและวงจรอัดประจุไฟฟ้า รวมถึงรุ่นที่รองรับการจ่ายไฟสำหรับการชาร์จแบบรวดเร็ว (Quick Charge) ตามเงื่อนไขของมาตรฐาน?

ไม่ใช่ Power Bank ทุกชนิดจะอยู่ในขอบข่ายเดียวกัน

การเห็นคำว่า ?Power Bank? อย่างเดียวอาจยังไม่เพียงพอที่จะตัดสินว่าสินค้าต้องใช้มาตรฐานใด

มอก. 2879 มีการกำหนด ขอบข่ายของผลิตภัณฑ์ ไว้อย่างชัดเจน

ตัวอย่างเช่น มาตรฐานฉบับนี้ครอบคลุม Power Bank แบบพกพาที่มีวงจรอัดประจุไฟฟ้า และมีช่องทางจ่ายไฟกระแสตรงตามเงื่อนไขที่กำหนด

ในขณะเดียวกัน มาตรฐานก็ระบุผลิตภัณฑ์บางประเภทที่ไม่อยู่ในขอบข่าย เช่น

• อุปกรณ์ไฟฟ้าที่มีแบตเตอรี่ในตัวและการจ่ายพลังงานให้กับอุปกรณ์อื่นไม่ใช่หน้าที่หลัก

• Power Bank ที่มีแรงดันไฟฟ้าด้านออกสูงกว่าเกณฑ์ที่กำหนดในมาตรฐาน

• ระบบ UPS

ดังนั้น ก่อนสรุปว่าสินค้ารุ่นใดต้องมี มอก. ควรตรวจสอบ ขอบข่ายของมาตรฐานกับคุณสมบัติของสินค้าจริง ก่อนเสมอ??

มาตรฐานบังคับหมายความว่าอย่างไร?

คำว่า ?มาตรฐานบังคับ? มีความสำคัญมากกว่าการบอกว่าสินค้ามีคุณภาพดี

หากผลิตภัณฑ์อยู่ในขอบข่ายของมาตรฐานบังคับ ผู้ประกอบการต้องปฏิบัติตามข้อกำหนดที่เกี่ยวข้องก่อนผลิตหรือนำเข้าผลิตภัณฑ์เพื่อจำหน่ายตามกฎหมาย

ดังนั้นจึงแตกต่างจากมาตรฐานทั่วไปอย่างชัดเจน

มาตรฐานทั่วไป
?ผู้ประกอบการสามารถขอการรับรองตามความสมัครใจ

มาตรฐานบังคับ
ต้องปฏิบัติตามข้อกำหนดของกฎหมาย หากผลิตภัณฑ์อยู่ในขอบข่ายที่กำหนด

สำหรับ Power Bank ที่อยู่ในขอบข่ายของ มอก. 2879 จึงไม่ควรใช้แนวคิดว่า

โรงงานมีใบรับรองจากจีนแล้ว ก็น่าจะนำเข้าได้?

เพราะการรับรองจากประเทศอื่นกับการปฏิบัติตามข้อกำหนดของประเทศไทยเป็นคนละประเด็นกัน

ใครต้องรับผิดชอบเรื่อง มอก.?

ในกรณีการนำเข้าสินค้าจากต่างประเทศ เรื่องนี้เป็นสิ่งที่ต้องวางแผนตั้งแต่ต้น

ผู้ประกอบการไทยที่นำ Power Bank เข้ามาในประเทศควรตรวจสอบเรื่อง ใบอนุญาตนำเข้า และข้อกำหนดที่เกี่ยวข้องกับผลิตภัณฑ์รุ่นนั้น

ฐานข้อมูลใบอนุญาตของ สมอ. มีตัวอย่างใบอนุญาตนำเข้า Power Bank ตาม มอก. 2879-2560 จริง และข้อมูลใบอนุญาตสามารถระบุถึงทั้งผู้รับใบอนุญาต โรงงานผู้ผลิต ประเทศที่ผลิต รวมถึงรายละเอียดรุ่นและความจุของผลิตภัณฑ์?

จุดนี้สะท้อนให้เห็นว่า การมีเอกสารของโรงงานเพียงอย่างเดียวไม่ได้หมายความว่าผู้นำเข้าไทยจะสามารถนำสินค้าเข้ามาจำหน่ายได้โดยอัตโนมัติ

ใบรับรองจากโรงงานจีน ? ใบอนุญาต มอก. ของไทย

นี่เป็นหนึ่งในข้อผิดพลาดที่ผู้ซื้อ Power Bank ควรระวังมากที่สุด

โรงงานต่างประเทศอาจมีเอกสารหลายประเภท เช่น

• Test Report

• Certificate

• รายงานการทดสอบความปลอดภัย

• เอกสารมาตรฐานของต่างประเทศ

• เอกสารรับรองแบตเตอรี่

เอกสารเหล่านี้อาจมีประโยชน์ในการตรวจสอบคุณภาพของสินค้า

แต่ไม่ควรสรุปว่าเอกสารดังกล่าว ใช้แทนใบอนุญาตตามกฎหมายไทยได้ทั้งหมด

สิ่งที่ต้องตรวจสอบคือ

สินค้ารุ่นนั้นอยู่ในขอบข่ายของมาตรฐานไทยหรือไม่
ต้องมีใบอนุญาตประเภทใด
ผู้ใดเป็นผู้รับใบอนุญาต
โรงงานและรุ่นสินค้าตรงกับใบอนุญาตหรือไม่

ทำไม รุ่นสินค้า จึงสำคัญ?

การตรวจสอบ มอก. ไม่ควรตรวจสอบเพียงชื่อแบรนด์หรือชื่อสินค้า

เพราะข้อมูลใบอนุญาตของ สมอ. สามารถระบุรายละเอียดของผลิตภัณฑ์ เช่น

• ประเภทแบตเตอรี่

• รูปแบบเซลล์

• ระบบขั้วไฟฟ้า

• ความจุ

• รุ่น (Model)

• เครื่องหมายการค้า

• โรงงานผู้ผลิต

ดังนั้น Power Bank สองรุ่นที่มีรูปลักษณ์ใกล้เคียงกัน หรือมีความจุเท่ากัน อาจไม่ได้หมายความว่าจะสามารถใช้เอกสาร มอก. ชุดเดียวกันได้

ตัวอย่างจากฐานข้อมูลใบอนุญาตของ สมอ. แสดงให้เห็นว่าใบอนุญาตสามารถระบุรายละเอียดรุ่นและความจุของผลิตภัณฑ์อย่างเฉพาะเจาะจง?

แล้วถ้าซื้อ Power Bank มาเป็นของพรีเมี่ยมองค์กรล่ะ?

หลายองค์กรอาจคิดว่า

ไม่ได้ขาย Power Bank แค่สั่งมาแจกเป็นของพรีเมี่ยม

แต่การนำสินค้าเข้ามาในประเทศไทยไม่ได้หมายความว่าข้อกำหนดด้านมาตรฐานจะหายไปเพียงเพราะสินค้านั้นถูกนำไปแจกแทนการขาย

โดยเฉพาะการสั่งซื้อจำนวนมากจากต่างประเทศ ผู้ซื้อควรตรวจสอบตั้งแต่ต้นว่า

1. สินค้าอยู่ในขอบข่ายมาตรฐานบังคับหรือไม่

2. ต้องมีใบอนุญาตประเภทใด

3. ใครเป็นผู้ดำเนินการเรื่องใบอนุญาต

4. โรงงานผู้ผลิตตรงกับเอกสารหรือไม่

5. รุ่นสินค้าตรงกับใบอนุญาตหรือไม่

6. รายละเอียดทางเทคนิคตรงกับผลิตภัณฑ์จริงหรือไม่

เพราะหากตรวจสอบหลังจากสั่งผลิตแล้วพบปัญหา อาจกระทบทั้ง ต้นทุน ระยะเวลานำเข้า และกำหนดส่งมอบให้ลูกค้า

ผู้ซื้อควรตรวจสอบอะไรจากผู้ขายก่อนสั่งซื้อ?

สำหรับองค์กรหรือฝ่ายจัดซื้อ แนะนำให้ขอข้อมูลอย่างน้อยดังนี้

ข้อมูลผลิตภัณฑ์

• Brand / เครื่องหมายการค้า

• Model

• Battery Type

• Capacity

• Rated Capacity

• Input

• Output

• ระบบป้องกัน

• รายละเอียดการชาร์จ

ข้อมูลด้านมาตรฐาน

• เลขที่ มอก.

• ประเภทมาตรฐาน

• ใบอนุญาตที่เกี่ยวข้อง

• ชื่อผู้รับใบอนุญาต

• ชื่อโรงงาน

• ประเทศที่ผลิต

• รุ่นสินค้าที่อยู่ในใบอนุญาต

และที่สำคัญคือ ตรวจสอบว่าข้อมูลในเอกสารตรงกับสินค้าที่จะนำเข้าจริง

ความเสี่ยงของการตรวจสอบ มอก. หลังจากสั่งผลิต

การสั่งซื้อ Power Bank จากต่างประเทศโดยยังไม่ตรวจสอบเรื่อง มอก. อาจสร้างปัญหาได้หลายด้าน

ด้านเวลา

หากพบปัญหาหลังผลิตเสร็จ อาจต้องแก้ไขเอกสารหรือดำเนินการเพิ่มเติม ทำให้กำหนดส่งมอบล่าช้า

ด้านต้นทุน

อาจเกิดค่าใช้จ่ายเพิ่มเติมจากการแก้ไขสินค้า เอกสาร การขนส่ง หรือการดำเนินการด้านมาตรฐาน

ด้านการจัดซื้อ

หากเป็นงานองค์กร งานโครงการ หรือการจัดซื้อที่มีข้อกำหนดเฉพาะ สินค้าที่ไม่ตรงตามเงื่อนไขอาจไม่สามารถนำไปส่งมอบได้

ด้านความปลอดภัย

Power Bank เป็นสินค้าที่เกี่ยวข้องกับพลังงานไฟฟ้าและแบตเตอรี่ การเลือกสินค้าที่มีมาตรฐานจึงมีความสำคัญมากกว่าการเลือกจากราคาเพียงอย่างเดียว

มอก. ไม่ได้หมายถึงแค่ มีโลโก้ มอก.

อีกเรื่องที่ผู้ซื้อควรระวังคือการเห็น เครื่องหมาย มอก. บนภาพสินค้าแล้วสรุปทันทีว่าสินค้าถูกต้องตามกฎหมาย

การตรวจสอบที่ถูกต้องควรดูมากกว่านั้น

ควรตรวจสอบว่า

เลขมาตรฐานถูกต้องหรือไม่
เป็นมาตรฐานบังคับหรือไม่
มีใบอนุญาตจริงหรือไม่
ใบอนุญาตเป็นของใคร
โรงงานตรงกับสินค้าหรือไม่
รุ่นตรงกับสินค้าหรือไม่
รายละเอียดทางเทคนิคตรงกันหรือไม่

ฐานข้อมูลของ สมอ. มีระบบข้อมูลใบอนุญาตผลิตภัณฑ์ ซึ่งสามารถใช้ตรวจสอบข้อมูลของผลิตภัณฑ์ที่ได้รับใบอนุญาตได้?

มอก. 2879 กับผู้ซื้อในปัจจุบัน

แม้ มอก. 2879-2560 จะเริ่มมีผลใช้บังคับมาตั้งแต่ 16 พฤศจิกายน 2563 แต่เรื่องมาตรฐาน Power Bank ยังคงเป็นประเด็นสำคัญสำหรับผู้ประกอบการในปัจจุบัน

โดยฐานข้อมูลของ สมอ. ยังแสดงรายการ มอก. 2879-2560 และยังมีข้อมูลใบอนุญาตสำหรับการนำเข้า Power Bank ตามมาตรฐานดังกล่าวอยู่?

นอกจากนี้ ฐานข้อมูลของ สมอ. ยังมีรายการ มอก. 2879-2567 ซึ่งเป็นมาตรฐาน Power Bank ฉบับปี 2567 อยู่ด้วย ดังนั้นผู้ประกอบการไม่ควรดูเพียงเลข มอก. อย่างเดียว แต่ควรตรวจสอบ ฉบับมาตรฐานและข้อกำหนดที่มีผลใช้บังคับกับสินค้าที่กำลังจะนำเข้า ณ เวลานั้น ด้วย?

Checklist ก่อนสั่ง Power Bank จากต่างประเทศ

ก่อนยืนยันคำสั่งซื้อ แนะนำให้ตรวจสอบตามลำดับดังนี้

1. ตรวจสอบประเภทสินค้า
Power Bank อยู่ในขอบข่าย มอก. 2879 หรือไม่

2. ตรวจสอบมาตรฐาน
เป็นมาตรฐานบังคับหรือมาตรฐานทั่วไป

3. ตรวจสอบวันที่มีผลใช้บังคับ
เพื่อให้แน่ใจว่าใช้ข้อกำหนดฉบับใด

4. ตรวจสอบใบอนุญาต
มีใบอนุญาตที่เกี่ยวข้องกับการนำเข้าหรือไม่

5. ตรวจสอบผู้รับใบอนุญาต
ใครเป็นผู้รับผิดชอบตามใบอนุญาต

6. ตรวจสอบโรงงาน
โรงงานที่ผลิตตรงกับข้อมูลในเอกสารหรือไม่

7. ตรวจสอบ Model
รุ่นที่จะนำเข้าตรงกับรุ่นที่ได้รับอนุญาตหรือไม่

8. ตรวจสอบรายละเอียดทางเทคนิค
แบตเตอรี่ ความจุ และรายละเอียดทางไฟฟ้าตรงกับเอกสารหรือไม่

9. ตรวจสอบเครื่องหมายและฉลาก
เป็นไปตามข้อกำหนดของมาตรฐานและกฎหมายที่เกี่ยวข้องหรือไม่

10. ตรวจสอบก่อนสั่งผลิต
ไม่ควรรอจนสินค้าผลิตเสร็จหรือเดินทางมาถึงประเทศไทย

สรุป

Power Bank ไม่ควรถูกมองว่าเป็นเพียงของพรีเมี่ยมอิเล็กทรอนิกส์ราคาประหยัด แต่เป็นผลิตภัณฑ์ที่เกี่ยวข้องกับ แบตเตอรี่ พลังงานไฟฟ้า และความปลอดภัยของผู้ใช้งาน

สำหรับ Power Bank ที่อยู่ในขอบข่ายของมาตรฐาน มอก. 2879 มาตรฐานดังกล่าวเป็น มาตรฐานบังคับ และมีผลใช้บังคับมาตั้งแต่ 16 พฤศจิกายน 2563??

ดังนั้น ผู้ซื้อและองค์กรที่ต้องการนำเข้า Power Bank ควรตรวจสอบเรื่องมาตรฐานตั้งแต่ขั้นตอนการเลือกสินค้า ไม่ใช่ตรวจสอบเฉพาะราคา ความจุ หรือรูปลักษณ์

เพราะการเลือก Power Bank ที่เหมาะสมสำหรับองค์กร ไม่ได้จบที่?ราคาเท่าไรต่อชิ้น?

แต่ควรเริ่มจากคำถามว่า

สินค้านี้ถูกต้องตามมาตรฐานและกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการนำเข้าและจำหน่ายในประเทศไทยหรือไม่?

การตรวจสอบให้ถูกต้องตั้งแต่ต้น ช่วยลดความเสี่ยงด้าน กฎหมาย การนำเข้า ต้นทุน กำหนดส่งมอบ และความปลอดภัย และช่วยให้องค์กรสามารถจัดซื้อ Power Bank ได้อย่างมั่นใจมากขึ้น